O proxecto QLUNICO representa un avance estratéxico na integración da tecnoloxía avanzada no sector lácteo galego. O seu obxectivo é claro: desenvolver un dispositivo universal, formado por hardware e software, capaz de adaptarse a calquera modelo de carro mesturador e convertelo nunha ferramenta de control e análise en tempo real. Esta innovación permite monitorizar con precisión a preparación e distribución do alimento, optimizar a nutrición do gando e reducir desviacións entre a ración teórica e a real, todo iso apoiado en técnicas de machine learning e quantum machine learning (QML).
Na actualidade, o consorcio responsable do proxecto, liderado por CLUN (Cooperativas Lácteas Unidas) xunto con Aldaba, o Centro Tecnolóxico ITG, o Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo (CIAM, AGACAL) e Medrar Innovation Office, atópase en plena execución do plan de traballo. Desenvolvéronse ata o de agora prototipos funcionais, que recompilan datos en granxas piloto de leite, avanzando de maneira firme cara a un novo paradigma de alimentación intelixente e baseada en datos.
Do carro mesturador analóxico ao sistema intelixente conectado
O sistema unifeed é maioritario nas explotacións gandeiras, onde as cooperativas que fornecen pensos, forraxes e prestan servizos de alimentación cos carros mesturadores aos seus gandeiros dispoñen dunha enorme cantidade de datos diarios que a dixitalización avanzada axudaría a interpretar e converter nun sistema preciso de apoio á alimentación.
O carro mesturador é unha ferramenta esencial nas explotacións de vacún de leite, mais ata o de agora funcionou con limitacións notables. Aínda que dispón de báscula e, nalgúns casos, impresora, non rexistra nin comunica a información relevante para o control do proceso alimentario. Isto xera desviacións inevitables entre o planificado e o executado: erros humanos, variabilidade nos forraxes ou cambios na densidade dos silos. Estas discrepancias tradúcense en sobrealimentación ou subalimentación, perdas económicas e, en moitos casos, desaxustes na produción e na saúde do gando.
QLUNICO responde a este desafío desenvolvendo un sistema capaz de recoller e analizar datos precisos durante o proceso de mestura, conectando o carro coa infraestrutura dixital da granxa e da cooperativa. A través de sensores avanzados, o dispositivo rexistra pesos, temperaturas, velocidades de mestura e parámetros operativos, ofrecendo unha visión completa do proceso. O resultado é unha ferramenta que transforma un equipo mecánico nun laboratorio móbil, achegando información en tempo real e permitindo unha xestión máis precisa, previsible e sostible.
Unha innovación baseada en datos e aprendizaxe cuántica
A base científica do proxecto radica na combinación de tecnoloxía sensorial, ciencia de datos e aprendizaxe automática cuántica (QML). Este enfoque non só permite recompilar información masiva sobre o proceso de alimentación, senón tamén descubrir patróns e correlacións que antes eran invisibles.
A través da análise dos datos xerados polo hardware e doutras fontes externas (datos de produción, calidade do leite, clima, solos ou cultivos), o sistema pode identificar relacións entre a composición da ración, a eficiencia alimentaria e os resultados produtivos.
Este coñecemento permitirá axustar as dietas con maior precisión, mellorar a saúde do gando e optimizar o uso dos recursos. O proxecto tamén abre a porta a establecer modelos predictivos de produtividade e benestar animal, baseados en evidencia científica, o que supón un paso adiante na consolidación dunha gandería de precisión real e aplicable.
Resultados e impacto no sector
A medida que avanza a execución do proxecto, estanse a xerar resultados tanxibles con potencial transformador para a industria láctea galega. O desenvolvemento dun sistema de hardware universal e aberto, plenamente funcional e optimizado, permitirá que calquera cooperativa ou fabricante poida incorporar esta tecnoloxía aos seus carros mesturadores, escalando a dixitalización da alimentación animal de forma rápida e accesible.
Paralelamente, a creación dunha plataforma de análise de datos baseada en QML está a sentar as bases para un novo nivel de comprensión da relación entre alimentación, produtividade e sustentabilidade. Grazas a ela, será posible construír unha base de datos unificada de granxas, que incluirá información sobre composición de dietas, eficiencia alimentaria, composición do leite e rendemento das parcelas. Este enfoque integral permitirá xerar indicadores comparativos e ferramentas de benchmarking que facilitarán a toma de decisións e a mellora continua.
Así mesmo, os estudos en marcha están a correlacionar a composición específica das racións con indicadores de saúde e produción, achegando evidencia científica sobre como os diferentes ingredientes (pensos, forraxes ou suplementos) inflúen na eficiencia e na calidade do produto final. Estes resultados abrirán novas liñas de investigación e posicionarán Galicia como referente en innovación agro-gandeira baseada en datos.
A nivel operativo, QLUNICO tamén impacta directamente na modernización dos servizos cooperativos: a posibilidade de coñecer en tempo real o estado operativo de cada carro mesturador permitirá optimizar rutas, tempos de descarga e mantementos predictivos, mellorando a eficiencia loxística e reducindo os custos asociados.
Beneficios globais e proxección futura
O proxecto QLUNICO achega beneficios que transcenden a mellora técnica, alcanzando dimensións económicas, medioambientais e sociais.
No ámbito económico, a redución do desperdicio de recursos, a mellora na eficiencia produtiva e o aumento da rendibilidade por litro de leite fortalecen a viabilidade das explotacións leiteiras galegas. Ademais, a creación do primeiro sistema de control de carros mesturadores desenvolvido integramente en Galicia reforza o tecido industrial local, xera emprego cualificado e mantén o valor engadido dentro da comunidade autónoma.
Desde o punto de vista ambiental, a precisión alimentaria contribuirá a reducir as emisións e excrecións contaminantes, optimizando o uso da terra e dos forraxes, diminuíndo a dependencia de insumos externos e avanzando cara a un modelo de produción cunha menor pegada ecolóxica. A alimentación axustada ás necesidades reais do gando permitirá reducir o uso de fertilizantes e pesticidas, mellorando a calidade do solo e da auga.
No plano social, QLUNICO impulsa o relevo xeracional no medio rural, ao introducir tecnoloxías atractivas para os mozos gandeiros, facilita a formación técnica e promove unha xestión máis profesional e dixitalizada das granxas. Ademais, contribúe a mellorar a imaxe do sector lácteo galego, aliñándoo cos valores de sustentabilidade, benestar animal e compromiso ambiental que demanda a sociedade actual.
A medio prazo, o proxecto consolidarase como unha referencia replicable noutras cooperativas e territorios, demostrando que a innovación tecnolóxica aplicada con rigor e cooperación pode transformar de maneira estrutural a competitividade do sector primario.
Proxecto financiado polas axudas para a execución de proxectos innovadores dos grupos operativos da Asociación Europea da Innovación (AEI), cofinanciadas nun 80 % co Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (FEADER) no marco do Plan Estratéxico da Política Agraria Común (PEPAC) 2023-2027, con fondos propios da Xunta de Galicia nun 14 % e con fondos do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación nun 6 %. A Consellería do Medio Rural é o órgano da Administración galega ao que lle corresponde propoñer e executar as directrices xerais no ámbito rural, e engloba as competencias en materia de agricultura, gandería, desenvolvemento rural e ordenación comarcal, estruturas rurais, industrias agroalimentarias e forestais, montes, prevención e defensa dos incendios forestais. Orzamento total do proxecto: 139.993,49 €, Subvención:139.993,49 €.
