A granxa conta na actualidade con 85 vacas en muxido, 22 secas e 50 xatas. A media de muxidos por cabeza e día sitúase entre 3 e 3,2, cunha produción de 34 kg/vaca/día. Todo o traballo da empresa recae sobre os irmáns Formentí, que non dispoñen de empregados externos, polo que a automatización se converteu nunha ferramenta clave para xestionar o negocio de forma máis cómoda e sostible.
Les Farreres encóntrase nunha zona de gran valor estratéxico para o mantemento do sector primario no Pireneo. A súa localización, moi próxima a Francia e nunha contorna cun notable interese turístico, reforza a importancia de preservar a actividade gandeira no territorio. O leite que producen entréganllo á cooperativa Cadí, que recolle o leite de La Cerdanya e o Alt Urgell e transfórmao en queixo, do cal unha alta porcentaxe se comercializa no mercado francés. En canto á alimentación dos animais, a altitude e as condicións climáticas da zona inflúen no manexo diario. “Temos que mercar case todo, porque aquí estamos moi altos. O inverno dura moito e o verán é moi curto”, explica Xavi Formentí.
A implementación do muxido robotizado en Les Farreres
A relación de Les Farreres con Lely comezou en 2018, cando os Formentí incorporaron un Lely Astronaut A5. Foi o segundo equipo deste modelo que se instalou en Cataluña e, desde o principio, permitiulles muxir un elevado número de animais por xornada. Cun só robot chegaron a traballar con entre 85 e 90 exemplares en muxido, alcanzando unha media de máis de tres muxidos diarios por res e superando os 200 muxidos totais ao día. En termos de produción, isto supuña entre 2.600 e 2.700 litros diarios.
Co paso do tempo, os gandeiros decidiron reformular a organización do muxido. O obxectivo era implementar un segundo robot e aumentar o número de reses para que ambos os Astronaut traballasen dunha forma máis folgada. “Queriamos que as vacas tivesen máis tempo e que os robots dispuxesen de tempo libre”, resume o gandeiro.
Así, en 2020, Les Farreres incorporou un Lely Astronaut A4 de segunda man reacondicionado. A experiencia foi moi positiva desde o inicio. “Os animais acostumáronse a este mesmo mellor que ao primeiro, porque xa coñecían o sistema. Entran igual de ben e, ademais, resultou ser máis económico para nós. Fíxonos moi ben e funcionounos á primeira desde o día un”, relata Xavi Formentí.
A instalación do segundo Astronaut foi rápida e sinxela grazas ao deseño escollido para a colocación. Ao dispor xa do primeiro robot na cabeceira, puideron situar o segundo en forma de L, unha disposición que facilitou moito a adaptación do rabaño. “A incorporación doutro en L non supuxo un cambio para as vacas, xa que estaban acostumadas a ir ao mesmo sitio”, expón.
Á hora de elixir Lely fronte a outras opcións do mercado, os irmáns Formentí valoraron especialmente a fiabilidade dos seus equipos e as referencias que recibiran. Desde Les Farreres consideraban que os robots da firma holandesa eran os que mellor funcionaban, os que contaban con críticas máis positivas e, en conxunto, a alternativa que máis os convencía para o seu modelo de granxa.
O tráfico libre, un aspecto clave
Un dos puntos que máis salientan os responsables de Les Farreres é o tráfico libre. Aínda que ao principio tiñan certas dúbidas sobre como respondería o gando, pronto comprobaron que os animais acudían por si sós ao robot sen complicacións. “O tráfico libre é moi sinxelo. As vacas comen, beben, déitanse, érguense e móxense cando queren”, sinala Xavi Formentí.
Este sistema permitiulles organizar as tarefas dun xeito máis natural. Ao non depender de horarios fixos de muxido, os exemplares poden seguir o seu propio ritmo dentro da nave, mentres que os propietarios contan cunha maior flexibilidade para atender o resto dos labores da empresa.
A automatización tamén ten un impacto directo na necesidade de man de obra. Nunha zona coma os Pireneos, onde é especialmente difícil atopar persoal para traballar en granxas, posuír robots de muxido axuda a reducir a dependencia de empregados externos. Para Xavi Formentí, esta é unha das claves que pode contribuír a evitar o peche de ganderías en territorios de montaña, onde as condicións son esixentes e a remuda resulta cada vez máis complexa.
Asimismo, a fiabilidade dos equipos púxose a proba durante a borrasca Filomena, en 2021. Naquel episodio chegaron a rexistrar temperaturas de -20 °C na nave, unhas cifras máis propias dalgunhas zonas dos Estados Unidos, como Minnesota, ou de países nórdicos. Malia todo, os robots continuaron a traballar con normalidade. “Cando se chega a estas temperaturas, ponse un calefactor e os Astronaut seguen muxindo sen problema, non paran”, apunta o gandeiro.
A experiencia de Les Farreres cos Lely Astronaut serviu incluso de referencia para outras ganderías próximas. A eficiencia do tráfico libre e o bo funcionamento dos robots influíron positivamente nun veciño dos Formentí, que tamén decidiu escoller Lely para automatizar a súa granxa.
Despois de varios anos traballando coa marca, Xavi fai unha valoración moi positiva da decisión tomada. “Recomendo Lely porque nunca tivemos ningún problema e, se o hai, soluciónano enseguida. Ademais, os robots moxen moitas vacas. Cónstame que con outras opcións si hai problemas; pola contra, os Lely Astronaut funcionan perfectamente”, conclúe o gandeiro de Les Farreres.
