A mamite bovina continúa representando, a día de hoxe, un dos principais retos sanitarios e económicos para as ganderías. Porén, non todos os patóxenos causantes de mamite se comportan do mesmo xeito.
S. aureus, S. agalactiae e Mycoplasma spp. transmítense principalmente de vaca a vaca durante o muxido, a través das mans, das tetoeiras e dos panos. Pola contra, S. uberis ou E. coli son patóxenos ambientais, é dicir, aproveitan as deficiencias na hixiene e no manexo do aloxamento para o seu contaxio entre os muxidos.
Este dato é relevante nun contexto no que as ganderías españolas están cambiando cada vez máis rápido. Moitas delas están incorporando sistemas de muxido automatizado, o que supón unha modificación das rutinas de hixiene e tamén da frecuencia de muxido. Ademais, hai un segundo factor: a implantación da terapia de secado sistemática á terapia selectiva de secado
Ante esta situación e conscientes de que estas novas tendencias poden influír, xa non só na taxa de novas infeccións, senón tamén na proporción dos diferentes patóxenos involucrados, Boehringer Ingelheim puxo en marcha un estudo durante os primeiros meses de 2026 co obxecto de determinar a prevalencia dos principais axentes produtores de mamite e a súa relación coas diferentes rutinas de manexo. O estudo, denominado “Impacto dos sistemas de muxido e os protocolos de hixiene na prevalencia a nivel de rabaño dos principais patóxenos de mamite en leite de tanque en España”, foi deseñado e dirixido por Boehringer Ingelheim España, e nel interviñeron Patricia de Celis (Gescal Veterinarios), Manuel Cerviño (Boehringer Ingelheim Animal Health España), Mercè Lázaro (Departamento de Microbioloxía e diagnóstico veterinario do Laboratorio Interprofesional Leiteiro de Cataluña) e Susana Astiz (Departamento de Reprodución Animal do Centro Superior de Investigacións Científicas). O traballo contou con máis de 500 mostras tomadas en todo o país por técnicos de calidade de leite, baixo a dirección do equipo de representantes en cada zona da empresa.
O estudo centrouse, en concreto, en determinar a relación entre o modelo produtivo e a presenza de infeccións polos principais patóxenos de mamite: S. aureus, St. agalactiae, S uberis e M. bovis cun dobre obxectivo: determinar a prevalencia a nivel de rabaño destes catro patóxenos no leite de tanque de ganderías leiteiras españolas que colaboraron e, en segundo lugar, avaliar como as actuais rutinas de manexo e as instalacións das ganderías se relacionan coa presenza de cada un destes patóxenos.
S. uberis alcanza unha prevalencia do 76,4 %
Os resultados poñen de manifesto unha elevada prevalencia de infección a nivel de rabaño, con case o 76 % de positividade a algún dos patóxenos estudados nos tanques analizados. Destaca a elevada porcentaxe de mostras positivas a S. uberis (76,4 %) e S. aureus (34,2 %), así como o escaso nivel de positividade para Mycoplasma spp. (0,9 %). O estudo, ademais, pon de manifesto a influencia dos diferentes protocolos de manexo e sistemas de muxido tanto nos niveis de produción e calidade de leite como nos patóxenos predominantes.
Entre as principais conclusións tamén destaca como a terapia selectiva de secado reduce a presenza de S. agalactiae, pero se asocia cunha maior presenza de S. aureus. Polo tanto, a medida que se avanza cara a un uso máis selectivo dos antimicrobianos, necesítanse sistemas de monitorización adaptados a cada patóxeno e non un enfoque único válido para todos os casos.
Ademais, o selado destaca como unha práctica protectora clara e recomendable, especialmente nos rabaños con sistemas de muxido automatizado.
Presentación no WBC
Este traballo presentouse como comunicación oral en Istambul no marco da 33.ª edición do World Buiatrics Congress. Unha cita internacional na que Patricia de Celis, experta en saúde do ubre e calidade de leite e coautora do estudo, tivo a oportunidade de expoñer ante un nutrido auditorio os pormenores do estudo, así como as conclusións deste, achegando información de gran valor aos veterinarios para facer fronte á patoloxía con maior impacto económico no sector lácteo español.
